Werfkaart
Konsentrasiekampe
Transvaal
OVS
Kaap
Natal
   
Sitemap
Concentration Camps
Transvaal
OFS
Cape
Natal

Concentration camps during the Anglo Boer War

     
Revised: March 29, 2017 ** Hersien: 29 Maart 2017
LW: Hierdie webwerf is deel van ARKpark se argief
NB: This site is part of ARKpark's archive

Nuwe Boeke bygevoeg in 2017 New Books added in 2017

Soek in hierdie webwerf  

Search this site  

English
 

Die Kamp by Oranjerivierstasie

 Hierdie konsentrasiekampterrein (Doornbult) is aan die Kaapse kant van die Oranjerivier langs die spoorlyn vanaf De Aar na Kimberley.

Die huidige grondeienaar, Rina Wiid, is streng in haar toesig om die kampterrein ongeskonde te bewaar, sodat die besoeker werklik 'n gevoel kan kry van die omstandighede wat daar geheers het.

Hier is 'n interessante konsentraat van oorlogsgetuienis en oorlogsnagedagtenis: Die begraafplaas, kampterrein, 'n blokhuis, fort, trembrug, kanonpad, skanse, put en stasiegebou.

Die begraafplaas is uniek. Dit is nog die oorspronklike grafte en is gepak en versier met wit klippe uit die omgewing.

In die kampterrein, wat in baie opsigte nog ongeskonde is, lÍ talle voorbeelde rond van gebruiksartikels soos blikkies (veral kondensmelk), potte, panne, visblikkies, die handvatsels van strykysters en so meer.

In die gees sien 'n mens juis daar ons volksgenote, wat onder dwang saamgehok is om in wind en weer op so 'n primitiewe manier onder beproewing liggaam en siel aan mekaar te hou.

Die plaas, Doornbult, waarop die kamp geleŽ was, het aan 'n Du Toit behoort. Die kamp het vanaf April 1901 tot November 1902 bestaan. Vanaf 1 Augustus 1901 is die kamp amptelik as 'n konsentrasiekamp erken, wat beteken dat daar nie meer militÍre rantsoene verskaf sou word nie en dat dit voortaan ondere siviele administrasie sou staan.

Teen die einde van Augustus 1901 was hier meer as 1600 mense; almal vanaf die noordekant van die Oranjerivier.

Vroue, kinders en mans vanuit die Vrystaat: Boshoff, Edenburg, Fauresmith, Koffiefontein en selfs Kroonstad, is op muil- en perdewaens hierheen aangekarwei.

Die meeste waens was oop en die mense moes dae lank die reŽn, wind en koue trotseer met min of geen voedsel.

Op Doornbult is hulle sonder heenkome afgegooi. Daar was nog nie tente nie; dit moes van De Aar af bestel word. Party vroue met babas het skuiling gevind in die enkele groot tent wat daar wel was, maar die meeste moes tot vier dae onder die blote hemel deurbring.

Die meeste mense is tussen Julie en Augustus 1901 hierheen gebring. Dit was een van die koudste winters nog aangeteken.

Die uniekheid van hierdie kampterrein lÍ in sy ongeskondenheid. Honderd jaar gelede se blikke, skerwe, drade, spykers, perdeskoene en dies meer, lÍ daar rondgestrooi. Tot die rondings waar die tente was, is nog sigbaar.

  • Huisvesting

Gesinne is in kloktente gehuisves. Die tente was min en oorvol --  soms tot twaalf persone in 'n tent wat net plek vir vyf het.

In Julie 1901 het baie reŽn die kamp, wat in 'n pan was, oorstroom. Vroue moes lank met kinders op die heup of rug, in die tente regop staan, terwyl die donder en blitse om hulle slaan.

Dr Edwards, 'n simpatieke Ier; het die kamp na 'n hoŽr deel laat verskuif. Dit het met groot ontbering gepaard gegaan, maar toe was hulle darem uit die water. Hulle moes op die nat grond slaap, wat longontsteking tot gevolg gehad het.

Water is uit toegedekte putte verkry. Inwoners is toegelaat om twee keer per dag die 2,5 kilometer na die putte te voet af te lÍ om water te skep.

Ten spyte van die stof, min kos en vuurmaakgoed, siektes, nood en dood, sÍ tannie Bezuidenhout wat in die kamp was, het hulle geloof in lofsange die aandlug gevul.

 

Doornbult-konsentrasiekamp by Oranjerivierstasie
Kliek duimnael vir groter weergawe
Fotobyskrif: Die hospitaal in Doornbult-konsentrasiekamp by Oranjerivierstasie

 
Die volgende is in die kamp gevind:
  • Klipgepakte vierkante waar 'n draad gespan was
  • Paaie met omgekeerde blikke tussen die tente deur gepak
  • Omgekeerde blikke wat langwerpig gepak was sodat tantes hulle stewels daaraan kon afvee voordat hulle die tente binnegaan
  • Handgemaakte emmers en bekers van die vroue
  • Doringdraad, perdeskoene en spykers
  • Gate wat vir toilette gebruik is
  • Dik stukke yster, wat vermoedelik warm gemaak en in die tente geneem is vir warmte, of om kos op warm te hou
  • LeŽ blikke van alle soorte, sommiges met handelsname op, soos Crosse & Blackwell, Robertsons, Enymal – met Victoria Regina 1835
  • Ysterpotpote
  • Drade van die interneringskamp waar "ongewenstes" aangehou is
  • Draad gebuig om vleis mee te braai
  • Blikke met gate rondom om vuur in te maak
  • LeŽ patroondoppies
  • Slee wat gebruik is om hout op te pak en dan te sleep
 


Kliek duimnael vir groter weergawe

Fotobyskrif:  Mev Lubbe en haar kinders gedurende Augustus 1901 in die Doornbultkonsentrasiekamp. Ten spyte van die ellendige omstandighede het die Boerevolk altyd hulle fyn opvoeding en waardigheid behou.

 

Volgens amptelike gegewens is daar 250 mense in die kamp dood. Geen statistieke is egter vir die tydperk voor 1 Augustus 1901 beskikbaar nie. DŪt, en die feit dat daar ook grafte buite die begraafplaas is, en dat daar grafte is waarin meer as een kindjie begrawe is, dui daarop dat die werklike sterftesyfer hoŽr kan wees.

Na Mei 1902 het mense stelselmatig na hulle wonings teruggekeer en die kamp is amptelik op 4 November 1902 gesluit.

**Lesers wat meer oor die kamp te wete wil kom, of dit wil besoek kan mev. Rina Wiid by (053202) 2911 skakel of aan haar skryf by Doornbult, Oranjerivierstasie, 8751.

 


Kliek duimnael vir groter weergawe
Uiteindelik is die oorlog verby en kan kampinwoners hulle
karige besittings op waens laai en huis toe gaan.

 


Kliek duimnael vir groter weergawe
Die Rapportryers het in 1976 hierdie gedenknaald by die Doornbult-konsentrasiekampbegraafplaas opgerig.


Kliek duimnael vir groter weergawe
Annatjie Ras se boetie en moeder het
Doornbult-konsentrasiekamp oorleef.

 

De Camp Courant
Op / Up
Uitenhage
Doornbult

 

•  • De Camp CourantOp / UpUitenhageDoornbult

 

 

ARK Webontwerp sedert 1998
ARK Web Design since 1998

Swallow Software at swallowsoftware.arkpark.net
swallowsoftware.arkpark.net
Calgary, Alberta

piazza.arkpark.com

ARK Webontwerp © 1998 - 2017
ARK Web Design © 1998 - 2017

 

Engel met God se Woord, die Bybel

 

Bekering

Bybelteks

Bible Text